strona główna


Piotr Jankiewicz, Matek Piotrowski

 Podziały administracyjne i urzędnicy
(XIII-XVIII w.)


Przynależność administracyjna Wielunia
(do XVI wieku).

             Z Rudy do Wielunia

         Opis dziejów podziałów administracyjnych, których udziałem były ziemie wokół Wielunia należy rozpocząć od uwagi wstępnej tzn. pierwszego zapisu (pierwszej wzmianki) o tym skupisku w średniowiecznej dokumentacji. Dla Wielunia jest to przekaz z 1283 roku, gdzie po raz pierwszy nazwano go miastem. Od tego czasu możemy mówić o tej osadzie jako o samodzielnym ośrodku gospodarczym, administracyjnym i społeczno-kulturowym wzmiankowanym w różnego rodzaju źródłach historycznych. Nim jednak to nastąpiło problem przynależności administracyjnej współczesnej ziemi wieluńskiej i samego Wielunia możemy rozpatrywać tylko i wyłącznie w z punktu widzenia przynależności administracyjnej wspomnianej już przeze mnie pobliskiej Rudy. Wróćmy zatem do początków.
         Rudzkie terytorium plemienne do połowy V wieku n.e. należy określać mianem "opola", a od V do X wieku jednostką administracji terytorialnej, tzn. częścią struktury państwa plemiennego. Termin "opole" (łac. vicinia) oznacza wspólnotę sąsiedzką lub inaczej, "jednostkę terytorialną o charakterze skupiska osadniczego, złożonego na ogół z kilkunastu wsi wraz z należącymi do mieszkańców terenami uprawnymi, okolicznymi lasami i wodami, o obszarze, który można szacować na ok. 100-250 kilometrów kwadratowych". Na przełomie X i XI wieku to małe państewko plemienne (małe w porównaniu z państwem Polan, lub Wiślan) zostaje przekształcone w kasztelanię z siedzibą w Rudzie. Termin kasztelania (wymiennie okręg grodowy) należy tłumaczyć jako "podstawowe ogniwo zarządu terytorialnego monarchii piastowskiej do początku XIV wieku", którego ideę zaczerpnięto z sąsiednich Czech. Kasztelania rudzka wchodziła w skład Wielkopolski, tylko krótkimi okresami znajdowała się pod panowaniem książąt śląskich.
          W drugiej połowie XIII w. znacznie zwiększył się obszar ziemi rudzkiej. W czasie wojny Bolesława Pobożnego z księciem łęczycko-kujawskim Kazimierzem (toczonej w latach 1259-1261), do omawianego terytorium przyłączono okolice Działoszyna, Mykanowa i Kłomnic. Po raz pierwszy ziemie lewego brzegu Prosny do rzeki Niesób weszły w skład ziemi rudzkiej.
          Jak już wspomniano w tym właśnie okresie nastąpiło przeniesienie centrum administracyjnego z Rudy do Wielunia. Świadczy o tym fakt, iż w dokumentach przestają się występować urzędnicy z tytułem kasztelanów rudzkich, pojawiać się natomiast kasztelanowie wieluńscy. W 1281 r. Szymon Gall, kasztelan z nominacji Henryka IV Prawego nazwany został po raz pierwszy wieluńskim. Sam termin ziemia rudzka po raz ostatni użyty został w źródłach z 1299 r.


 Od kasztelanii do powiatu

         Począwszy od XIV w. zamiast wyżej wspomnianej ziemi rudzkiej, w użyciu jest nowa nazwa tego terytorium - ziemia wieluńska. Jej obszar ulegał wielu zmianom. Skutkiem przejściowego panowania nad Wieluniem książąt śląskich (1281-1284) było wyłącznie z ziemi rudzkiej okręgu bolesławski (znajdujący się na północ od Niesobu). Po powrocie pod rządy książąt wielkopolskich z kasztelanii rudzkiej wydzielono Ostrzeszowskie i włączono je do kasztelanii kaliskiej.

          W 1370 r. Ludwik Węgierski przekazał omawiane terytorium Władysławowi Opolczykowi jako lenno. Pod panowaniem tego drugiego ziemia wieluńska, zwana czasem nawet księstwem wieluńskim, obejmowała obok dawnej ziemi rudzkiej tereny ostrzeszowskie oraz obszary pograniczne, które sam Opolczyk otrzymał jako nadanie w 1378 r. Były to okolice grodów Brzeźnicy, Krzepic, Olsztyna i Bobolic. W tym okresie księstwo podzielono na kilka okręgów: wieluński, ostrzeszowski, olsztyński, krzepicki, brzeźnicki i bolesławski. Przedstawicielami Opolczyka w wymienionych przeze mnie okręgach byli burgrabiowie i podsędkowie, oraz wspólny dla całego księstwa starosta (urząd ten działał jednak tylko na początku).

            W 1391 r., kiedy to przyłączono księstwo wieluńskie do Polski, nowo powstała jednostka terytorialna, jaką stała się ziemia wieluńska, objęła zarówno dawną ziemię rudzką oraz Ostrzeszowskie. Z dawnych okręgów bolesławskiego, wieluńskiego i ostrzeszowskiego utworzono powiaty (ta nazwa pozostała aż do upadku Rzeczpospolitej w XVIII wieku). Samo słowo powiat oznaczało okręg administracyjny, powstały głównie w związku z organizacją sądów ziemskich. Był więc powiat następną po kasztelani formą organizacji terytorialnej.

Pozostałe tereny (okręgi brzeźnicki, krzepicki i olsztyński) podzielono między Sieradzkie i Krakowskie. Od tego momentu, w podziale administracyjnym Ostrzeszowskie będzie zawsze łączone z Wieluńskim.

Mały obszar dokooptowanej do Polski w 1391 r. ziemi, oraz jak sama data wskazuje dość późny okres w którym została ona przyłączona, spowodowały, że nie zdecydowano się utworzyć z niej w pełni samodzielnej jednostki administracyjnej z wojewodą na czele. W latach 1397-1403 Wieluń należał do Spytka z Melsztyna a następnie do Piotra Kmity, wojewody sandomierskiego.

            Ziemia wieluńska dopiero od połowy XV wieku weszła w skład województwa sieradzkiego. Istotny wpływ na proces zespolenia ziemi wieluńskiej z tym województwem wywarł fakt, że w latach 1402-1472 kasztelanowie sieradzcy, byli równocześnie starostami wieluńskimi. Dalsze wzmocnienie więzi ziemi wieluńskiej z Sieradzem datuje się na drugą połowę XV i cały XVI wiek.

 

Urzędnicy ziemi wieluńskiej

 

Wieluń, a wcześniej Ruda, jako ośrodki administracji były siedzibami urzędników ziemskich. Zamieszczone poniżej spisy, obejmują urzędników ziemskich rudzkich i wieluńskich od początku XIII w., wtedy bowiem pojawiają się o nich pierwsze wzmianki, aż po koniec XVIII w. Lista obejmuje urzędy wieluńskie jak i rudzkie. Prócz imienia i nazwiska (przydomku, lub określnika odmiejscowego) zawiera informacje o czasie sprawowania urzędu.

Wieluńskie, nie miało pełnej hierarchii urzędniczej z wojewodą. Przyczynił się zapewne do tego fakt, częstych zmian przynależności państwowej w okresie XIII-XIV w., kiedy to rejon Wielunia wielokrotnie przechodził z rąk do rąk, władców wielkopolskich i śląskich.

 

Chorąży

Wierzbięta Kępiński z Kępna – 1403.

Mikołaj Kępiński z Kępna – 4 X 1412.

Wierusz z Białej – 13 IV 1413-4 XII 1419.

Lutold (prawdopodobnie z Wiktorowa) – 1 IV 1420.

Mikołaj Kępiński z Kępna – 9 VIII 1439-28 I 1445. Zmarł 25 I 1446. Długosz podaje, że zginął w bitwie pod Byczyną 1451.

Wierusz z Kowali, Walichnowych, Olewina – 22 II 1487.

Jakub Starzechowski ze Starzechowic – 7 X 1488-11 XI 1498.

Marcin Kowalski z Kowali – 11 XI 1498–10 V 1512.

Marcin Śliwiński – zmarł przed 10 I 1516.

Marcin Boksa Radoszewski – 10 I 1516-13 XII 1518. Zmarł przed 17 II 1519.

Jakub Dunda z Białej – 17 II 1519. Zmarł przed 5 V 1520.

Adam Kowalski seu Praski z Praszki – 5 V 1520-9 I 1551.

Jan Madaliński – 18 XII 1551-3 II 1567.

Antoni Masłowski – 16 IV 1568-16 XI 1587. Zmarł przed 4 V 1588.

Andrzej Boksa Radoszewski – 4 V 1588-21 IX 1621. Zmarł 21 IX 1621.

Andrzej Boksa Radoszewski – 3 I 1622-9 VII 1643. Zrezygnował z urzędu. Ponownie nominowany 9 VII 1643-8 III 1655.

Hieronim Olszowski – 26 VI 1657-19 II 1667.

Zygmunt Olszowski – 15 II 1667-17 VI 1670.

Sebastian Madaliński – 18 VI 1670-1 II 1679.

Ignacy Madaliński – 1 II 1679-4 X 1681. Zmarł przed 4 X 1681.

Zygmunt Denhoff – 4 X 1681-3 I 1683.

Kazimierz Józef Męciński – 10(15?) II 1683-7 V 1687.

Stanisław Warszycki – 8 V 1687-23 I 1689.

Jan Męciński – 16 VIII 1689-15 II 1699.

Aleksander Madaliński – 15 II 1699-16 X 1699. Zmarł przed 16 X 1699.

Aleksander Chlebowski – 15 II 1699 (16 X 1699)-17 III 1723. Nominowany dwa razy na urząd.

Stanisław Karśnicki – 9 VI 1724-3 VII 1732.

Ignacy Kręski – 29 XII 1734-10 XI 1758.

Józef Franciszek Grodzicki – 10 XI 1758-8 III 1768.

Mikołaj Taczanowski – 12 III 1768-6 IV 1794.

 

Kasztelan

Imisław – 1216-1217, kasztelan Rudy.

Jan – 1233, kasztelan Rudy.

Bronisz – 1238, kasztelan Rudy.

Jan, Janek – 1242, kasztelan Rudy.

Jarost – 26 IV 1252, kasztelan Rudy.

Sykstus – 10 V 1268, 1271-1276, kasztelan Rudy.

Ubysław Wawrzyńcowic z Radostowa, Ołoboka – 26 VIII 1268, kasztelan Rudy.

Szymon Gall – 2 X 1281-1283, kasztelan Wielunia.

Sędziwój Jankowic z Jarocina – 18 II 1284, 1 IX 1291-27 VII 1294, kasztelan Rudy;.

Stefan (z Jerki) – 30 VI 1288 kasztelan Wielunia.

Stojgniew Stojgniewic z Niemojewa – 12 V 1295, kasztelan Rudy.

Aleksy, Lekszyk, z Lekinsteinu – 27 X 1296-30 XII 1299, kasztelan przemiennie Rudy i Wielunia.

Mikołaj – 11 VI 1333-1VII 1343, kasztelan Rudy. 11 XI 1337 wyst. Sieciech z Kruszyny, kasztelan wieluński, skądinąd nieznany.

Jan – 14 II 1359, kasztelan Rudy.

Mściwój, Mszczuj, Mścisz, Mściw ze Stroska – 25 VI 1360-21 V 1377, kasztelan Rudy.

Spycigniew – 13 XII 1380, kasztelan Rudy.

N. Zapolski ze Stroska – 1389, kasztelan Rudy.

Michał z Drozdowa – 6 II 1398-11 VIII 1411, kasztelan Rudy.

Piotr z Glinna, Mikołajewi, Kowali – 30 XII 1415-5 III 1417, kasztelan Rudy.

Bez tytułu jeszcze 5 III 1414.

Wierzbięta z Bartochowa, Małkowa – 31 VII 1424-24 II 1430, kasztelan Rudy.

Często wymieniany bez tytułu. Możliwe, iż objął urząd już w 1418 i sprawował go do 1432.

Po 1460 roku pozostał tylko kasztelan Wielunia.

Piotr Szoff ze Skomlina, Morska – 23 I 1460-7 I 1461.

Jan Łopacic z Kalinowy, Niniewa, Przedborowa – 14 XII 1461-9 II 1489.

Piotr Myszkowski z Mirowa, Przeciszowa – 10 VII 1489-29 XI 1494.

Mikołaj Gruszczyński z Gruszczyc – 2 XII 1494-15 III 1527. Zmarł 15 III 1527.

Marcin Myszkowski – 13 V 1527-5 I 1538.

Mikołaj Oporowski – 29 I 1540-28 XI 1561.

Jan Krzysztoporski – 6 XI 1565-8 II 1581.

Stanisław Łubnicki – 4 III 1581-10 V 1588.

Andrzej Męciński z Kurozwęk – 2 IV 1590-8 VIII 1602.

Stanisław Przerębski – 13 IX 1603.

Wojciech Jan Dąbrowski – 23 III 1604-25 X 1605.

Jan Pstrokoński – zmarł przed 14 I 1608.

Jakub Rawita Gawroński – 14 I 1608-24 XI 1624.

Marek Marcin Boksa Radoszewski – 25 III 1630-28 XI 1641.

Zygmunt Zapolski – 13 XII 1641-14 V 1655.

Marcin Trzebicki – 25 X 1656-2 XI 1657.

Andrzej Boksa Radoszewski – 10 VI 1658-18 V 1676.

Chryzostom Giżycki – 13(16?) I 1677-22 I 1680.

Konstanty Tomicki – 11 II 1680-1683.

Jan Feliks Radziejowski – 5 IV 1684-1685.

Wojciech Urbański – 16 IV 1685-11 VIII 1692.

Mikołaj Antoni Siemianowski – 23 VIII 1693-30 I 1696.

Franciszek Antoni Zapolski – 1 X 1697-15 VII 1703.

Stanisław Walknowski – 15 VII 1703-24 X 1707.

Franciszek Wężyk – 9 X 1707(19 XI 1709) – nominowany dwa razy. Zmarł przed 11 II 1715.

Franciszek Siemianowski – 11 II 1715-6 V 1748.

Franciszek Gałecki – 16 IX 1750-5 V 1760.

Władysław Bartochowski – 14 V 1760-7 IV 1780.

Ludwik Fundament Karśnicki – 4 VII 1780-1796.

 

 

Pisarz ziemski

Przedbór Rokszycki z Rokszyc – 9 III 1490-29 VIII 1513.

Ambroży Wierusz z Walichnów – 7 IV 1516-30 VII 1543.

Mikołaj Gaszyński z Wierzchlasu – 29 VIII 1544-9 I 1571.

Franciszek Masłowski – 6 II 1571-21 III 1594.

Piotr Gaszyński – 26 X 1595-1 I 1609.

Andrzej Rychłowski – 2 XI 1611-21 VIII 1634.

Dobrogost Węgierski – 4 VI 1635-1 VIII 1643.

Stanisław Kochlewski – 28 IV 1644-1 XII 1662.

Zygmunt Madaliński – 21 VIII 1664-7 V 1685.

Rafał Wężyk – 15 II 1690-15 X 1718.

Jan Idzi Wężyk – III 1724-1 VII 1759.

Wakat do 1765.

Fryderyk Jakub Psarski – 15 VI 1765-23 III 1778.

Ignacy Skarbek Wysławski(Wyszławski) – 11 V 1778-9 VIII 1793.

 

Podkomorzy

Stanimir z Groszowi – 10 II 1385-14 VI 1397.

Biel (z Błeszna) – 22 I 1414.

Jan z Krzyżanowic, Przedmościa – 28 VI 1485–5 V 1497.

Zmarł 26 VI 1500 roku.

Jakub Kobylański z Kobylan – 30 IV 1498-4 I 1529.

Mikołaj Oporowski – 30 V 1529-28 V 1538.

Mikołaj Jaszowski – 7 X 1538-1 I 1554.

Benedykt Wiktorowski – 20 I 1554-6 I 1575.

Jan Wierusz Kowalski – 17 XI 1576-11 V 1579.

Jerzy Boksa Radoszewski – 27 IX 1580-25 VI 1616.

Marek, Marcin Boksa Radoszewski – 10 V 1618-25 III 1630.

Mikołaj Szyszkowski – 25 III 1630-10 XII 1650.

Jan Mączyński – 8 II 1651-24 V 1651.

Aleksander Madaliński – 16 XI 1651-28 IX 1654.

Wojciech Kazimierz Męciński z Kurozwęk – 26 VI 1657-4 XI 1669.

Zygmunt Olszowski – 17 VI 1670-23 VII 1681.

Zygmunt Denhoff – 3 I 1683-15 IX 1693.

Jan Męciński – 15 II 1699-18 VII 1702.

Wakat do 1718.

Rafał Wężyk – 15 X 1718-23 IV 1730.

Wakat do 1750.

Konstanty Fundament Karśnicki – 6 V 1750-19 II 1762, 15 V 1778-4 VII 1780.

Adam Myszkowski – III 1765-8 VII 1777.

Fryderyk Jakub Psarski – 22 VIII 1780-15 XII 1805.

 

Podłowczy

Stojgniew Stojgniewic z Niemojewa – 16 I 1266.

 

Podsędek

Hanczek – 28 VI 1380.

Henslin (Anzelm?) z Gaszyna, może torzsamy z poprzednim – 18 X 1389-6 VII 1395.

Stanimir z Gaszyna, Kaniowa – 11 VII 1413.

Od 1419 roku występuje wspólny dla obu powiatów podsędek wieluński i ostrzeszowski.

Wierzbięta Struś z Raczyna – 4 XII 1419.

Stanisław, Stańczyk, z Rudy, Słupska – 10 XI 1421-24 V 1440.

Andrzej z Rudy – 14 I 1444.

Mikołaj Bystrzanowski z Bystrzanowic – 11 X 1447-27 III 1470.

Andrzej Stańczyk z Rudy – 14 III 1480-6 VI 1480.

Jakub Masłowski z Masłowic – 27 X 1488-23 III 1509.

Mikołaj Raczyński z Raczyna – 23 III 1509-26 V 1511.

Mikołaj Barabasz Konopnicki z Wierzchlasu – 25 VIII 1516-24 I 1519.

Mikołaj Starzechowski z Morzyc – 7 VIII 1519-1 II 1550.

Wojciech Konopnicki – 14 XI 1550-15 III 1570.

Krzysztof Kłomnicki seu Kłomicki – 19 II 1571-12 IV 1589.

Aleksy Konopnicki – 26 II 1590-26 III 1596.

Jan Konopnicki – 26 II 1598-6 I 1602.

Tomasz Komorowski – 10 XI 1602-17 VII 1606.

Krzysztof Madaliński – 24 III 1607-8 V 1623.

Jan Aleksander Madaliński – 27 V 1632-24 X 1634.

Andrzej Rychłowski – 4 VI 1635-16 VII 1639.

Mikołaj Wierusz Bielski lub Rudzki – 16 VI 1640-23 I 1651.

Chryzostom Giżycki – 19 IX 1651-22 IX 1656.

Stanisław Brodnicki – 16 III 1658-zmarł przed 2 IV 1658.

Władysław Wężyk Osiński – 23 VI 1658-18 XI 1689.

Adam Chlebowski – 10 II 1691-8 VII 1698.

Wakat do 1724.

Mikołaj Wierzchleyski – 17 III 1724-zmarł przed 14 VIII 1724.

Wakat do 1740.

Michał Madaliński – 11 VI 1740-4 IX 1750.

Andrzej Nieniewski – 22 V 1755-20 II 1758.

Wakat do 1765.

Felicjan Suchecki – 14 VI 1765-25 VI 1768.

Kazimierz Fundament Karśnicki – 29 X 1773-9 XI 1780.

Gabriel Suchecki – 27 XII 1780-1793.

 

Sędzia

Izajasz z Turowa – 4 XII 1362.

Bernard Wierusz Lutoldowic z Wieruszowa, Kopanicy – 24 VI 1380–12 VI 1406.

Wiktor z Toporowa, Mierzyc – 1 X 1408-14 IV 1416, 28 VII 1432–5 VI 1444.

Wierusz z Kąt – 14 II 1418-5 V 1432.

Lutold z Białej – 11 X 1447-21 XI 1450.

Marcin ze Skrzynna, Wierzchlasu, Wilkoni – 11 X 1456-1 VI 1461.

Benedykt z Walichnowych – 2 I 1464-22 II 1487.

Mikołaj Wierusz z Walichnowych, Białej – 4 II 1488-30 IV 1498.

Jan Wierusz z Walichnowych – 3 II 1500-15 V 1503. Bez tytułu występował jeszcze 9 VII 1499.

Jan Kośmider Gruszczyński – 26 VII 1504-19 IV 1508.

Jakub Masłowski – 23 III 1509-26 V 1511.

Lutold Bielski z Białej – 1515-24 I 1519.

Benedykt Wiktorowski – 19 II 1519-14 II 1525.

Piotr Masłowski z Rudy – 24 IX 1527-4 I 1561.

Abraham Giżycki – 28 IV 1563-4 XII 1582.

Jakub Konopnicki – 23 IV 1584-5 III 1596.

Jan Węgierski – 2 XII 1597-2 II 1612.

Mikołaj Szyszkowski – 2 IX 1613-25 III 1630.

Stanisław Borek Gostyński – 15 VI 1630-4 IV 1633.

Jan Aleksander Madaliński – 24 X 1634-3 XI 1654.

Chryzostom Giżycki – 20 XI 1657-13 I 1677.

Konstanty Tomicki – 21 X 1678-11 II 1680.

Mikołaj Antoni Siemianowski – 14 III 1681-23 VIII 1693.

Wakat do 1721 r.

Hieronim Wierusz Niemojowski – 4 V 1721-13 VIII 1726.

Wakat do 1740 r.

Władysław Jordan Krakowski – 11 VI 1740-10 XI 1749.

Wakat do 1755 r.

Bogusław Kożuchowski – 22 V 1755-10 I 1757.

Wakat do 1765 r.

Antoni Morzkowski – 15 VI 1765-15 X 1777.

Fryderyk Jakub Psarski – 23 III 1778-22 VIII 1780.

Kazimierz Fundament Karśnicki – 9 XI 1780-1793.

 

Starosta

Zbigniew – 8 X 1368 lub 7 X 1369.

Tideman Küchmeister – 17 I 1373.

Biel (z Błeszna) – 20 I 1377.

Merbota z Droniowic, Żyrawy, Borowna – 6 VI 1378-6 V 1381.

Jan, Hanek, z Usic – 1382-20 VII 1386.

Imbram z Osowa – 18 X 1389. Bez tytułu występował już w 1390.

Stanisław, Stańczyk, z Rudy – VIII 1391.

Jan Oswaldowic z Płonkowa – 2 II 1394-6 VII 1395.

Bernard Wierusz Lutoldowic z Wieruszowa, Kopanicy – 18 I 1397.

Fryderyk, Fryczek, z Morawiny – 31 VII 1401.

Bogusz – 28 IV 1404.

Wojciech z Sulborowic – 1 X 1404.

Wrocław (Wrocisław?) – 1 X 1408.

Wiktor z Toporowa, Mierzyc – 13 V 1409-11 VII 1415.

Wierusz z Kąt – 11 IV 1414-22 I 1415.

Marcin Zaremba z Kalinowy – 26 VII 1416-33 VII 1426.

Wawrzyniec Zaremba z Kalinowy, syn Marcina – 2 VI 1431-13 III 1453.

Jan Zaremba z Kalinowy, syn Wawrzyńca – 9 IX 1453-22 XI 1479.

Piotr z Kurozwęk – 1492.

Dobiesław z Kurozwęk, brat Piotra – 18 III 1492-13 IV 1496.

Stanisław z Kurozwęk,syn Dobiesława – 18 VII 1496-8 II 1518.

Jakub Kobylański lub Kobyliński – 26 I 1519-19 II 1528.

Andrzej z Górki – 4 III 1528-8 II 1531.

Andrzej Konopnicki z Kroczewa – 22 II 1531-25 VIII 1542.

Stanisław Gomoliński – 8 XII 1545-27 III 1553.

Stanisław Przedbór Koniecpolski – 28 VIII 1553-23 IV 1584.

Aleksander Koniecpolski – 7 V 1584-27 IV 1604.

Stanisław Koniecpolski – 22 III 1606-1 IX 1628.

Kasper Denhoff – 24 IX 1629-2 V 1634.

Stanisław Denhoff – 17 III 1635-25 VIII 1654.

Zygmunt Denhoff – 30 VIII 1654-15 IX 1654.

Adam Biskupski – 12 XI 1657-15 II 1667.

Hieronim Olszowski – 19 II 1667-11 XII 1676.

Marcin Konstanty Olszowski – 27 I 1677-26 VIII 1686.

Kazimierz Józef Męciński – 7 V 1687-2 XII 1702.

Jan Józef Męciński – 2 XII 1702-16 VII 1703.

Andrzej Olszowski – 16 VII 1703-14 VII 1719.

Franciszek Tarło – 26 II 1720-27 I 1731.

Jan Męciński – 27 I 1731-16 IX 1738.

Wojciech Męciński – 16 IX 1738-29 XII 1764.

Stanisław Męciński – 29 XII 1764-9 IX 1765.

 

Cześnik

Stanisław Rychłowski – 22 III 1635-18 III 1642.

Stanisław Rogoziński – 2 VI 1642.

N. Giżycki – zmarł przed 7 XII 1660.

Jan Męciński seu Mączyński – 7 XII 1660-20 I 1661.

Jan Przerębski – 20 I 1661-18 VI 1670. Zmarł przed 4 IV 1672.

Mikołaj Antoni Siemianowski – 4 IV 1672-4 I 1681.

Aleksander Michał Kożuchowski – 2 VIII 1683-31 V 1693.

Kasper Teodor Siemianowski – 10 VII 1693-24 I 1699.

Jan Małachowski – 13 X 1694-9 IX 1697.

Cyprian Kręski – 16 II 1699.

Stanisław Kożuchowski – 18 I 1699 – zrezygnował przed 27 I 1739.

Jan Tomasz Kołdowski – 8 VII 1721-2 XI 1733.

Bogusław Kożuchowski, syn Stanisława – 27 I 1739-22 V 1755.

Wojciech Niemojowski – 22 V 1755-30 V 1766.

Jan Myszkowski – 30 V 1766-zmarł przed 11 VII 1769.

Feliks Niemojowski – 11 VII 1769-27 VI 1791.

Hipolit Masłowski – 8 X 1791.

 

Łowczy

Stanisław Brodnicki – 20 III 1635.

Zygmunt Borek Gostyński – 15 IX 1657-24 IX 1686.

Sebastian Kucharski – 12 X 1682-3 II 1688.

Stanisław Stradomski – 13 IX 1687-10 XI 1689

Marek Manoszewicz – 21 VI 1688.

Andrzej Karśnicki – 10 XI 1689-3 III 1707.

Stanisław Nieszkowski – 26 V 1707.

Stanisław Karśnicki, syn Andrzeja – 22 X 1709-9 VI 1724.

Michał Stanisław Miękiński – 9 VI 1724-22 VI 1733.

Franciszek Jakub Psarski – 19 II 1734-29 XII 1734.

Stanisław Gosławski – 29 XII 1734-4 V 1746.

Paweł Łaszewski – 12 VI 1748-28 V 1750.

[Andrzej] Wiesiołowski – 28 V 1750-27 IV 1766.

Józef Madaliński – 30 V 1766-23 XI 1771.

Józef Karśnicki – 23 XI 1771-31 VIII 1772.

Wojciech Bartochowski – 31 VIII 1772-15 IV 1777.

Hipolit Masłowski – 15 IV 1777-8 XI 1791.

Andrzej Skórzewski – 8 XI 1791-21 X 1793.

 

Miecznik

Wojciech Konopnicki – 20 III 1635.

Aleksander Zaremba Tymieniecki – 1 II 1658-25 I 1668.

Adam Bobrownicki – 18 II 1664-16 V 1667.

Konstanty Tomicki – 16 V 1667-31 VIII 1677.

Samuel Mikołaj Giżycki – 5 IX 1668-12 VII 1692.

Aleksander Madaliński – 30 VII 1692-15 II 1699.

Andrzej Kromno Piotrowski – 5 II 1699-25 IX 1736.

Stanisław Próchnicki – 15 II 1699-30 I 1700.

Abraham Chlebowski – 13 VII 1737-10 XI 1758.

Józef Wężyk – 10 XI 1658-22 VIII 1668.

Maciej Kempisty – 22 VIII 1668-23 XI 1771.

Władysław Psarski – 23 XI 1771-15 IV 1777.

Stefan Trzciński – 15 IV 1777-19 V 1778.

Wojciech Psarski – 19 V 1778-1793.

 

Podczaszy

Marcin Madaliński – 7 XI 1650-15 XII 1651.

Krzysztof Olszowski – 30 VII 1658-28 IV 1670.

Franciszek Kuczewski – 28 IV 1670-13 II 1685.

Michał Raczyński – 23 II 1685-10 IX 1701.

Andrzej Olszowski – 15 II 1703-16 VII 1703.

Kazimierz Maciej Siemianowski – 17 VII 1703-2 III 1708.

Walerian Siemianowski – 24 III 1708-1 XII 1711.

Kasper Nekanda Trepka – 6 VI 1710-11 II 1720.

Zygmunt Karśnicki – 24 IV 1720-25 II 1741.

Antoni Sławęta Stawski – 21 V 1742-18 X 1744.

Józef Sławęta Stawski – 18 X 1744-30 V 1766.

Wojciech Wierusz Niemojowski – 30 V 1766-15 IV 1777.

Daniel Błeszyński – 15 IV 1777-20 V 1780.

Wojciech Bartochowski – 10 VI 1780-1793.

 

Podstoli

Walerian Olszowski – 21 III 1635.

Stanisław Madaliński – 21 X 1658-28 VIII 1662.

Jan Olszowski – 27 VII 1663-11 II 1676.

Stanisław Olszowski – 11 II 1676-11 IV 1685.

Jan Mniszek – 14 IV 1685-23 II 1686.

Zygmunt Mniszek – 4 VIII 1686-3 VII 1691.

Adam Masłowski – 11 VIII 1686-7 XI 1690.

Andrzej Boiszewski – 3 VII 1690-1691.

Franciszek Wężyk – 9 XI 1690-9 X 1707.

Piotr Gomoliński – 6 XII 1706-18 X 1710.

Michał Mikołaj Męciński - 12 II 1710-8 VII 1724.

Andrzej Masłowski – 26 VIII 1725-14 VIII 1732.

Ignacy Kręski – 19 II 1734-29 XII 1734.

Franciszek Jakub Psarski – 29 XII 1734-22 V 1750.

Józef Franciszek Grodzicki – 22 V 1750-10 XI 1758.

Daniel Błeszyński – 10 XI 1758-15 IV 1777.

Wojciech Bartochowski – 15 IV 1777-10 VI 1780.

Józef Wierzchleyski – 10 VI 1780-1793.

 

Skarbnik 

Jan Giżycki – zmarł przed 28 I 1655.

Andrzej Tomicki – 28 I 1655-19 IX 1669.

Andrzej Siemianowski – 7 IX 1671-zmarł przed 8 X 1683.

Kazimierz Zawadzki – 8 X 1683-10 XII 1686.

Jan Wolski – 10 XII 1686-25 III 1713.

Marek Raczyński – 15 III 1688-13 VIII 1698.

Stefan Kromno Piotrowski – 25 VIII 1698-posiadał tylko akt nadania na ten urząd.

Andrzej Wierusz Walknowski – 25 VIII 1698-22 IV 1718.

Antoni Sławęta Stawski – 22 XI 1720-21 V 1742.

Bogusław Kożuchowski – 21 V 1742-8 IX 1744.

Józef Franciszek-Grodzicki – 8 IX 1744-22 V 1750.

Andrzej Antoni Wierusz Niemojowski – 22 V 1750-22 XII 1764.

Józef Madaliński – 22 XII 1764-30 V 1766.

Ignacy Sławęta Stawski – 30 V 1766-23 X 1771.

Marcin Zebrzydowski – 23 X 1771-1 IX 1779.

Stanisław Radwan Zebrzydowski – 1 IX 1779-26 II 1788.

Ignacy Oremus Wierzchleyski – 26 II 1788-1793.

 

Stolnik

Olbracht Giżycki – 29 XI 1635-8 I 1653.

Aleksander Skrzyński – 13 IV 1657-18 VI 1657.

Jan Boksa Radoszewski – 10 VI 1658-16 X 1676.

Stanisław Rudnicki – 12 VII 1677.

Stanisław Kulesza – 11 VII 1679-7 VII 1690.

Zygmunt Kulesza – 22 XII 1690-21 VIII 1704.

Adam Masłowski – 7 XI 1690-5 IV 1704.

Stefan Kromno Piotrowski – 17 IV 1706-zmarł przed 2 IV 1726.

Stanisław Wężyk – 6 VII 1706-24 IX 1715.

Konstanty Fundament Karśnicki – 2 IV 1726-29 V 1726, 21 V 1742-6 V 1750.

Jerzy Karśnicki – 29 V 1726-29 VII 1739.

Franciszek Ksawery Psarski – 22 V 1750-6 XI 1771.

Andrzej Wierusz Niemojowski – 31 VIII 1772-9 XII 1776.

Wojciech Wierusz Niemojowski – 15 IV 1777-zrezygnował przed 18 VII 1780.

Augustyn Myszkowski – 18 VII 1780-1793.

 

Wojski

Od 1765 r. nazywany wojskim większym.

Andrzej Stańczyk z Rudy – 12 XI 1498-16 V 1509.

Andrzej Konopnicki z Kroczewa – 28 II 1510-25 VIII 1542.

Benedykt Wierusz z Walichnów – 17 III 1543-15 X 1555.

Błażej Siemieński – 14 V 1556-1 I 1562.

Gabriel Masłowski – 9 XI 1562-6 III 1581.

Bartłomiej Wierzbięta Biskupski – 7 VI 1581-I 1587.

Marcin Boksa Radoszewski – 16 V 1588-1 I 1591.

Jan Łaszowski – 23 XI 1592-15 IX 1625.

Krzysztof Grodziecki z Wyszyny – 2 I 1627-zrezygnował ok. 30 VII 1627.

Stanisław Trzciński – 30 VII 1627-17 VI 1630.

Mikołaj Tymieniecki – 16 VI 1631-4 IV 1633.

Wojciech Dobrogost Madaliński – 30 I 1635-14 III 1651.

Jan Zdzieszek Ostrowski – 12 IV 1651-15-IX 1675.

Maciej (Mateusz) Trzebicki – 10 II 1676-17 VI 1722.

Zygmunt Wierusz Bielski – 4 II 1676-25 IV 1683.

Jan Kazimierz Madaliński – 2 VIII 1683-2 XII 1686.

Stanisław Walknowski (Walichnowski) – 20 I 1687-15 VII 1703.

Stanisław Lipnicki – 15 VII 1703-II 1723.

Władysław Jordan Krakowski – 3 I 1718-11 VI 1740.

Jan Myszkowski – 31 X 1740-30 V 1766.

Józef Karśnicki – 30 V 1766-23 XI 1771.

Maciej Kempisty – 23 XI 1771-9 XI 1776.

Hipolit Masłowski – 29 XI 1776-15 IV 1777.

Władysław Psarski – 15 IV 1777-19 V 1778.

Stefan Trzciński – 19 V 1778-1793.

 

Wojski mniejszy

Urząd utworzony w 1765 r.

Felicjan Wierzchleyski – 28 II 1765 zmarł przed 17 IV 1769.

Władysław Psarski – 17 VI 1769-23 X 1771.

Ignacy Sławęta Stawski – 23 X 1771-12 I 1778.

Wojciech Psarski – 17 III 1778-19 V 1778.

Jan Gwalbert Fundament Karśnicki – 25 VI 1778-29 III 1781.

Andrzej Bronikowski – 29 III 1781-1793.



 
         
Bibliografia:

      Rosin R., Ziemia wieluńska w XII-XVI w. Studia z dziejów osadnictwa, Łódź 1961, s. 120; Siedem Wieków Wielunia, Studia i materiały, red. Ryszarda Rosina, Warszawa 1987.
      Szczygielski W., Dzieje ziemi wieluńskiej, Łódź 1969.
     Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku, red. A. Gąsiorowski, Urzędnicy łęczyccy, sieradzcy i wieluńscy XVI-XVIII wieku, oprac. E. Opaliński i H. Żerek-Kleszcz ; pod red. A. Gąsiorowskiego. Wrocław 1993.
     Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku, red. A. Gąsiorowski, Urzędnicy łęczyccy, sieradzcy i wieluńscy XIII-XV wieku, oprac. J. Bieniak i A. Szymczakowi, Wrocław 1985.

 do góry